تا حالا شده بخواهید به شخصی پیامی یا نکته ای را به طور غیر مستقیم بگویید ؟
در این تاپیک به بیان پیامهایی می پردازیم که اغلب از سر طعنه و کنایه نسبت به رفتار شخص دیگری نوشته می شوند .

البته به نظر خودم , هیچ موقع نباید به شخصیت کسی توهین کرد , حتی اگر به شما خیانت کند !
با این همه , گاهی وقتها باید به طرف مقابل , بفهمانیم که این کار , این پیامد را دارد .

ممنون.

نقل قول: کنایه در لغت به معنای "پوشیده سخن گفتن"[1] است و در اصطلاح ادبیاتفارسی، ترکیب یا جمله­ای است که مراد گوینده معنای ظاهری آن نباشد، اماقرینه­ای هم که ما را از معنای ظاهری(مکنی­به) متوجه معنای باطنی(مکنی­عنه) می­کند، وجود نداشته باشد. بنابراین کنایه ذکر مطلبی و دریافتمطلبی دیگر است[2].

فرق "کنایه" با مجاز و استعاره
در هر سه مورد، معنای ظاهری مقصود نیست؛ اما در مجاز و استعاره به دلیلوجود قرینه در کلام بکار گرفتن معنای ظاهری عبارت یا کلمه جایز نیست، ولیدر کنایه، گرچه خواست شاعر معنای باطنی عبارت است؛ اما معنای ظاهری همقابل پذیرش است. مثلاً در بیت:
خصمان در طعنه باز کردند
در هر دو زبان دراز کردند (نظامی)

هر دو معنای ظاهری و کنایه قابل قبول است:
1.کسی برای تحقیر دیگری، واقعاً زبان­اش را دراز کند(درآورد).
2.سرزنش کردن و ناسزا گفتن به کسی. بنابراین در این بیت کنایه بکار رفته است. اما در بیت:
مباد روزی بی ملک تو جهان، که جهان
به روز روشن از آن پس ستاره بشمارد (انوری)
کنایه بکار نرفته، زیرا معنای ظاهری "ستاره شمردن" کاربرد ندارد و شاعر بهقرینه "روز روشن" می­خواهد بگوید روز روشن بی تو چون شب می­شود و شب شدندر حکم رواج فساد و اختلال در احوال است.[3]

انواع کنایه به لحاظ بکارگیری مکنّی­عنه
1.کنایه از موصوف(اسم): آوردن وصف یک اسم و اراده خود آن.

تبارک الله از آن آب سیر آتش فعل
که با رکاب تو خاک است با عنایت هوا (انوری)

منظور از "آب سیر آتش فعل" شراب است؛ که به جای خود آن آورده شده­ است.

2.کنایه از صفت: وقتی معنای ظاهری، صفتی است؛ که ما باید از آن متوجه صفتدیگر، یعنی معنای باطنی شویم. که خود به دو نوع قریب و بعید تقسیم می­شود:
دهر سیه کاسه­ای است ما همه مهمان او
بی­نمکی تعبیه است در نمک خوان او (خاقانی)

سیه کاسه، کنایه از پلیدی و بخیلی روزگار و بی­نمکی، بدون جاذبه بودن زندگی را می­رساند.

3.کنایه از فعل: فعلی را به چیزی یا کسی نسبت دهیم، اما معنای دیگری را از آن دریافت کنیم:
به تاراج داد آن همه بوم و رست
به یکبارگی، دست بد را بشست (فردوسی)

"دست شستن از کاری" کنایه از آغاز کردن به آن کار است.[4]

انواع کنایه از نظر وضوح و خفا
دانشمندان علم بیان به اعتبار اینکه واسطه­های میان معنای اولیه و معنایمورد نظر آشکار باشد یا مخفی، کنایه را به چهار نوع تقسیم کرده­اند.
1. تلویح: واسطه میان معنی اول و دوم متعدد و فهم کنایه دشوار باشد. چماننده چرمه هنگام گرد
چراننده کرکس اندر نبرد (فردوسی)

"چراندن کرکس" کنایه از بسیار کشتن دشمنان و به نوا رساندن لاشخورها­ست و کنایه از شجاعت بسیار است.

2. رمز: واسطه معنای اول و معنای مورد نظر اندک، اما کنایه مخفی و دیریاب است.
عاشق بکشی به تیر غمزه
چندان که به دست چپ شماری

شمردن به دست چپ کنایه از کثرت عدد است؛ چون در قدیم، با انگشتان دست راستیکان و دهگان را می­شمردند و صدگان و هزارگان را با دست چپ حساب می­کردند.
3. ایماء: واسطه میان معنای نخستین و معنای مورد نظر اندک و معنای کنایی هم آشکار است.
دلم از وحشت زندان سکندر بگرفت
رخت بر بندم و تا ملک سلیمان بروم(حافظ )

"رخت بر بستن" کنایه آشکار و نزدیکی است از سفر کردن.

4. تعریض: کنایه­ای است در نکوهش، ریشخند و یا اندرز، و همان گوشه­زدن بهکنایه است. و به قول عامه به در گویند تا دیوار شنود. چنانکه برای کسی کهبه خود­پسندی لاف می­زند این ابیات را بخوانند. [5]
نه هر که چهره بر افروخت دلبری داند
نه هر که آینه سازد سکندری داند

[1] . همایی، جلال الدین؛ معانی و بیان، تهران، نشر هما، چاپ سوم، 74، ص 210.
[2] . تجلیل، جلیل؛ معانی بیان، تهران، مرکز نشر دانشگاهی، 62، ص 79.
[3] .شمسیا، سیروس؛ معانی و بیان، تهران، فردوس، 71، ص 99.
[4] .کزازی، جلال الدین؛ زیبایی شناسی سخن پارسی(1) ، تهران، نشر مرکز، 68، ص 170 ـ 165
[5] . احمد نژاد، کامل؛ معانی و بیان، تهران، زوار، 82، ص 68.

فرومایگان پس از پیروزی , هم آورد شکست خورده خویش را به ریشخند می گیرند .

ارزش پیمان شکن , به اندازه کفن هم نیست !

بیچاره سنگی که از دست کودک به سوی قناری رها می شود , نمی داند دل کودک را بشکند یا سر قناری را

اگر هر روز راهت را عوض کنی ، هرگز به مقصد نخواهی رسید

ما که میترسیم از هجرت دوست ،کاش میدانستیم ،روزگاری که به هم نزدیکیم چه بهایی دارد...


خاک تنها رفیق آدمه که از اول خلقت آدمی تا زمان مرگ با رفیقش قهر نمیکنه،اونو دوستش داره و وقت مردنم روشو می پوشونه تا نه سردش بشه ونه چشم نا محرم بهش بیفته...

هنگامی که وسوسه می شوی تا حرفهای کنایه دار و نیش دار به دیگران بزنی یادت باشد که فلفل زیاد طعم غذا را خراب می کند .

هیچ چیز واقعا خراب نیست !! حتی ساعتی كه از كار افتاده , دو بار در روز زمان را درست نشان می دهد .

شکست فرصتی مناسب برای شروعی مجدد و هوشمندانه تر است .

هميشه يكرنگ باش قالي از صد رنگ بودن زير پا افتاده است.

من از بی قدری خاک لب دیوار دانستم , که ناکس , کس نمی گردد از آن بالا نشستنها

من مست و تو دیوانه , پس که ما را برد به خانه !

خصمان در طعنه باز کردند در هر دو زبان دراز کردند

دهقان فداکار پیر شده،فداکاری اوت شده،چوپان دروغ گو عزیز شده،شنگول و منگول گرگ شدن،کبری تصمیم گرفته دماغشو عمل کنه،روباه مکار با کلاغ دستشون تو یه کاسه شده ،حسنک رفته شهر دنبال کار ولی معتاد کرکی شده،ما ایرانی ها چه مون شده،چه مون شده،چه مون شده ...


سگ زوزه و ناله خواهد کرد وقتی که با یه تیکه چوب کتک بخوره...!
(اشاره به پاچه گیری... مخصوصاً وقتی یکی ضایع میشه و میاره و شروع میکنه به هارت و پورت و به اصطلاح عین یه سگ کتک خورده زوزه میکشه... اینو چند سال پیش سر یه قضییه ای به خود من گفتن توی یکی از فوروما... )

زندگی اجبار است،مرگ اختار است،دوستی یکبار است و جدایی بسیار...!!!


دنیا جاده ایست یکطرفه که آخر آن نوشته شده دور زدن ممنوع!

یاد آنروز که سهراب نوشت :« تا شقایق هست زندگی باید کرد...» خبری از دل پر درد گل یاس نداشت...
باید این جور نوشت : «چه شقایق چه گل پیچک و یاس، زندگی اجبار است...»

مذهب شوخی سنگینی با من کرد .سالها مذهبی بودم بی آنکه خدایی داشته باشم.........


خدایا! چه سخت است تنهایی و چه بدبختی آزار دهنده ای است تنها خوشبخت شدن، بودنی که سختتر از کویر است!

سرمشق های بابا آب داد، یادمان رفت
رسم نوشتن با قلم ها یادمان رفت
شعر خدای مهربان را حفظ کردیم
اما خدای مهربان را یادمان رفت...

خودم را خاک پایت کرده بودم ندانستم که بی رحمی و گر نه همان اول رهایت کرده بودم .

چه دیر می فهمیم زندگی آن روزهایی بود که زود سپری شدنشان را آرزو می کردیم...

قانع به یک استخوان چو کرکس بودن به ز آن که طفیل خوان ناکس بودن
با نان جوین خویش حقا که به است کالوده و پالوده هر خس بودن

دستم بوي گل ميداد، مرا به جرم چيدن گل محكوم كردند
اما
هيچكس فكر نكرد كه شايد من يك گل كاشته باشم.....

تمام ابرهای دنیا ببارند بازهم گلهای قالی نمی رویند "این است تاوان زیر پا ماندن

اگه از کناره یه گنجشک رد شدی.. نپرید فک نکن دوست داره

بدون آدم حسابت نکرده..!

نرنجم که با دیگری خو کنی
تو با من چه کردی که با او کنی...